قنات

وزوان شهری است قدیمی در ۹۰ کیلومتری شمال اصفهان و در میان دشت میمه واقع گردیده ‌است.
طول قنات وَزوان یک هزار و ۸۰۰ متر و عمق مادر چاه آن ۱۸ متر و دارای ۶۴ حلقه چاه‌ است.

در مسیر کوره قنات ۳ سد زیرزمینی احداث شده که بزرگ‌ترین آن در حدود یک هزار ۲۰۰ متری از مادر چاه در عمق ۱۶ متری احداث شده و مهم‌ترین ویژگی آن امکان بستن دریچه خروجی قنات در فصل زمستان است.

با این کار آب در فصل زمستان در دریاچه قنات ذخیره شده و در فصل بهار با باز کردن آن، آب بیشتری در دسترس کشاورزان منطقه قرار می‌گیرد.

قنات بزرگ و تاریخی وزوان دارای سد زیرزمینی بوده و قادر به ذخیره آب در فصولی که کشاورزان نیاز به آب ندارند می‌باشد. قدمت این قنات به حدود ۲۰۰۰ سال پیش می‌رسد.
نکته قابل توجّهی که در مورد این قنات قابل ذکر است و کارشناسان میراث فرهنگی و کارشناسان ژاپنی یونسکو نیز آن را تأیید نموده اند در نقطه ای از قنات که بالای بند قنات است سه شکاف زیر زمینی (در اصطلاح محلی کِر) یا تنور آبی وجود دارد و پس از بند کردن آب، این شکاف ها، آب چهل لیتر در ثانیه ذخیره شده در پشت سد به مدت ۱۲۰ روز از دهم آذر تا دهم فروردین هر سال را به مخازن بزرگی که در زیر زمین وجود دارد هدایت می کند و پس از گشایش دریچه های تعبیه شده در بند یا سد به تدریج آب ذخیره شده به صورت خود جوش و با کمک نیروی ثقل زمین، به چرخۀ مصرف باز می گردد. از آن جا که گنجایش کانال های قنات از پشت سد به طول ۸۰۰ متر با عرض یک متر و ارتفاع چهار متر ۳۲۰۰ =۴ ×۸۰۰ متر مکعب آب است ولی آبی که در پشت سد ذخیره می شود از دهم آذر ماه تا دهم فروردین بر اساس قطر آبدهی قنات طبق معادله  ۴۱۴۷۲۰ = ۴۰ × ۸۶۴۰۰ × ۱۲۰ متر مکعب آب است که بیش از گنجایش کانال های قنات می باشد و میزان ۴۱۱۵۲۰ متر مکعب مازاد گنجایش کانال ها در مخازن زیر زمینی توسط تنور های آبی مذکور ذخیره می گردد و با بازگشایی دریچه های سد، به مرور به چرخه مصرف وارد می شود.

نکته دیگری که در مورد این قنات وجود دارد این است که با باز گشایی سد و حرکت آب به سمت بیرون، در صورت بسته شدن مجدد سد، چرخه ذخیره سازی با مشکل مواجه می گردد و تا حدودی می توان گفت که در طول سال فقط یک بار به صورت کامل عمل ذخیره سازی آب در این قنات به صورت جدی فعالیت دارد.

همچنین قنات بزرگ وزوان از سوی یونسکو به عنوان یکی از اعجاب انگیزترین قنات‌های جهان شناخته شده است.

قنات وزوان در سال ۱۳۷۹ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۲۹۶۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

منبع: پایگاه خبری امید وزوان